Efsanevi Kızılderili Savaşçısı Çılgın At'ın
Güney Dakota'da Yapımı 70 Yıldır Süren Anıtı
Crazy Horse - Çılgın At, 1876'da Küçük Bighorn savaşında General Custer'ı mağlup eden bir Lakota şefiydi. ABD hükümetiyle hiçbir zaman bir antlaşma imzalamadı, İngilizce öğrenmedi ve evini asla terk etmedi.
Çılgın At Anıtı, Lakota için kutsal olan bölgedeki Thunderhead Dağı'na oyulmuştur. Ünlü şef Çılgın At'ı ve ayrıca Yerli Amerikalıların kültürünü ve geleneklerini onurlandırmaktadır.
Şef Standing Bear - Dinelen Ayı, Korczak Ziolkowski'yi anıt için 1928'de görevlendirdi. Ancak anıtın yapılacağı yer ve finansmanla ilgili konularda çıkan sorunlar nedeniyle anıtın yapımına başlanması zaman aldı.
Ziolkowski projede çalışmaya başlamadan önce federal hükümet fon için 10 milyon dolar teklif etti, ancak federal hükümetin sürece katılması halinde anıta bitişik bir 'Amerikan Yerlileri Eğitim ve Kültür Merkezi' için planlarının reddedilmesi söz konusuydu. Uzayan süreç sonunda tam bir uzlaşma sağlanmadı.
Çılgın At Anıtı, 1948 yılında Ziolkowski ve ailesi tarafından yapılmaya başlandı.
Anıt, Crazy Horse - Çılgın At, atının üstünde, kolu uzanmış ve Lakota topraklarına işaret ederek oturuyor şekilde gösterecek ve tamamlandığında, 196 metre yüksekliğinde ve 172 metre genişliğinde olacak şekilde planlandı. Atın kafası tamamlandığında ise yüksekliği 27 metre olacaktır.
Böylece 18 metre olan -Amerika Birleşik Devletleri'nin dört başkanını gösteren dev heykellerden oluşan-Rusmore Dağı anıtından 9 metre daha yüksek olacaktır.
Ziolkowski 1982'de öldü, devamında o zamanlar Ziolkowski ailesi tarafından sürdürüldü.
Anıtta yer alan Çılgın At'ın başı 1998 yılında tamamlandı. Ancak projenin finansmanı belirsiz olduğundan ve dağın oyulması ile ilgili zorluklardan dolayı anıtın tamamlanması mümkün olmadı.
Çılgın At Anıtı, tamamlanamadığı halde, yılda bir milyondan fazla kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Ziyaretçi kompleksi şu anda anıt, Kuzey Amerika Yerli Müzesi ve Amerikan Yerli Kültür Merkezi'nden oluşmakta olup, kar amacı gütmeyen özel kuruluş Crazy Horse Memorial Foundation - Çılgın At Anıt Vakfı tarafından yönetilmektedir ve hiçbir federal veya devlet fonu almamaktadır.
Sonunda Crazy Horse Anıtının, "Amerikan Yerlilerinin Eğitim ve Kültür Ana Merkezi" olması hedefleniyor. Kuzey Amerika Yerlileri için Üniversite ve Tıp Eğitim Merkezi, Güney Dakota Üniversitesi'nin bir kampüsü ve eğitim sınıfları olması planlanıyor.
2007 yılında, işadamı T. Denny Sanford, beş yıllık bir süre boyunca 5 milyon dolar bağışta bulundu. 2010 yılında Paul ve Donna Christen, kampüsün çalışmasını desteklemek için 5 milyon dolarlık bağışta bulunduğunu açıkladı ve anıt, giriş ücretleri ve hediyelik eşya satın alımlarından elde edilen turist geliri tarafından finanse edildi. 1978'den bu yana, Çılgın At Anıt Vakfı, Güney Dakota'lı Kızılderili öğrencilerine giden 1,2 milyon $ 'dan fazla burs kazandı.
Vakıf, Amerikan yerlilerinin kültürel etkinliklerine ve eğitim programlarına sponsorluk yapıyor.
▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️▪️
Crazy Horse - Çılgın At
(Tashunca-uitco) Tashunkewitko (1849-1877)
En ünlü Kızılderili savaşçılarından biridir. Yıkandığı bir derenin ona ölümsüzlük kazandırdığına ve savaş sırasında gösterdiği cesaretin buradan geldiğine inanılır.
Oglala-Sioux - Siyu kabilesine mensuptur. Lakota halkının gelenek ve değerlerinin yaşamasına çok önem vermişti.
Genç bir erkekken dahi ünlü bir savaşçıydı.
13 yaşından daha önce düşmanları Crow kızılderililerinden ilk atını çaldı.
(Kızılderililerde düşmana sezdirmeden yanaşabilmek iyi bir savaşçı olmanın ilk şartıydı).
1865-1868’de Oglala şefi Red Cloud - Kırmızı Bulut ile Amerikalı yerleşimcilere karşı Wyoming’de savaştı. 1867’de J. Fettermen’ın birliklerinin Fort Phil Kearny’ de yenilmesinde kilit rol oynadı. Crazy Horse gözüpekliği ve cesaretiyle haklı bir üne sahipti ama bu özellikleri yanında inançlarına sıkı sıkıya bağlılığıyla da tanınırdı. Örneğin fotoğrafının alınmasını her zaman şiddetle reddetmişti.
Hükümet, Lakota kamplarına dönmelerini emrettiği zaman onlara karşı büyük bir direniş başladı. Çılgın At bu direnişin lideri idi.
1200 Lakotalı ve Cheyenne ile büyük bir güç oluşturdu. Custer’ın, Sitting Bull - Oturan Boğa'nın kabilesine yaptığı saldırıya bir karşı saldırı yapıp Custer’ın yedinci süvari alayını bozguna uğrattı. Crazy Horse, Amerikalıları kuzeyden ve batıdan, Hunkpapa savaşçıları ise güney ve doğudan kuşattı.
Lakotalıların Little Bighorn’daki zaferinden sonra Sitting Bull ve Gall Kanada’ya geçti. General Nelson Miles tarafından Lakotalılar ve onlarla birlik olan yerlilere karşı acımasız bir takip sürdürdü. Bu amansız takip ve buffalo nüfusunun sürekli azalması Crazy Horse’u 6 Mayıs 1877de teslim olmak zorunda bıraktı.
Yenilgiye rağmen o hep özgür ruhunu korudu. Hasta karısını ailesinin yanına götürmek için kampı izinsiz terkederken General George Crook onu tutukladı. Bu Crazy Horse için yeniden mücadelenin başlangıcı oldu. Tutuklamaya başlangıçta itiraz etmeyen Crazy Horse ilk fırsatta yeniden baş kaldırdı.
Bir askerin süngüsüyle arkadan vurularak öldüğü zaman silahsızdı.
Not: Görseldeki Çılgın Ata atfedilerek yapılmış bir çizimdir.
