Kayıp adanın izlerine 1000 yıl önceki haritalarda rastlıyoruz. Kayıtlarda “Batık Manastır Kayalıkları” olarak geçen Maltepe açıklarındaki kayalıklar kayıp ada “Vordonisi Adası"nın ta kendisidir. 2004 yılında yapılan araştırmalarda üzerinde yaklaşık 900-1000 yıllık bir Bizans Manastırı’nın bulunduğu anlaşıldı. 1000'li yıllarda meydana gelen bir depremle birlikte battığı tahmin edilmektedir.
Vordonisi Manastırı'nın ilginç bir hikayesi var. Bizans tarihçisi Semavi Eyice tarafından 1936 yılında keşfedilen Küçükyalı'daki Satyros Manastırı'nın ikizi olduğu ve dinsel fikir ayrılıkları sonucu inşa edildiği anlaşılmıştır.
İkonaplazma tartışmalarının yaşandığı yıllarda, bilge lakaplı din alimi Photius (Patrik Fotius) henüz 38 yaşında olmasına rağmen patrik seçilir. 858 yılında patrik seçilen Photius, adaya bir manastır yaptırır. Rakibi olan din adamı İgnazsius daha sonra patrik seçildiğinde ona nispet olsun diye Küçükyalı'daki Satyros Manastırı'nı inşa ettirir.Tarihi kayıtlara yansıyan iki din adamı arasındaki siyasi rekabet ilginç. Photios ve İgnatios tam ikişer kez patriklik makamına getirilmiş. Biri patrik olunca, diğerinin itibarını sarsmak için elinden gelen gayreti göstermiş. Bizans'ta o yıllarda yaşanan din ve çıkar kavgalarının meydana getirdiği bu ilginç mücadele sonucunda 867 yılında patriklikten azledilen Photios, Vordonisi adasına sürgün edilir ve son 7 yılını kendi yaptırdığı manastırda geçirdikten sonra hayata veda eder...
Herkesin bildiği meşhur Büyükada, Kınalıada, Yassıada, Heybeliada, Sivriada, Burgazada, Sedefadası, Kaşıkadası ve Tavşanadası biliniyor ama Vordonisi hakkında fazla bir bilgi yok, sebebi ise geçmişinin çok eskiye dayanması.
Uzmanlar tarafından iki adacıktan oluştuğu belirtilen Vordonisi Bizans İmparatorluğu döneminde büyük bir manastır hizmeti veren bir adaydı.
Konum olarak Anadolu Yakası’nda Dragos ile Küçükyalı arasında, Maltepe sahilinin 700 metre açığında suyun altında kalan Vordonisi, sayısız tarihi eseri içinde barındırıyor.
Küçükyalı Arkeolojik Alanı’nda araştırma yapan Koç Üniversitesi ve İtalya Salerno Üniversitesi Ortaçağ Latin Araştırmaları Bölümü öğretim üyelerinden Dr. Alessandıra Ricci, adanın sualtı arkeolojisi ekipleriyle detaylı bir şekilde araştırılıp gün yüzüne çıkarılmasını istiyor.
Ricci, “Vordonisi Adası’nda sürgün olan Patrik Fotius ile Küçükyalı’daki Patrik İgnazius arasında büyük çekişme yaşanıyor. Rekabet sonucu Patrik Fotius, adanın üzerine bir manastır yapınca da, Patrik İgnazius da aynı manastırı yaptırıyor. Vordonisi’nin bulunması, Küçükyalı’daki Satyros manastırının da önemini artırıyor. Bizans’ta Adalar’da rahipler yaşardı. Vordonosi adasında ufak çaplı da olsa yerleşim olabilir. Ada üzerinde kubbeli bir kilise yapısının olduğunu biliyoruz. Bu küçük adanın kalıntılarının tespiti için sualtı arkeolojik araştırmaların yapılması son derece önemli.”
İstanbul’un bu gizemli adası Vordonisi’nin gün yüzüne çıkma çabalarıyla birlikte, Unesco Dünya Mirası Listesi’ne alınması için de bir dizi çalışmalar başlatıldı.
2015 yılında start verilen araştırma çalışmaları kapsamında sualtı dalış ekibi, adanın görüntülerini fotoğraflayarak araştırmacı uzmanlara sunmuştu.
Araştırma ile adada nelerin yaşandığı ve depremin ada üzerindeki etkileri daha detaylı bir sonuca ulaşacak. Adanın tarih sahnesindeki gizemi ortadan kaldırılarak, Unesco’ya sunulması hedefleniyor.
