Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde Ruslarla savaşan 65 binden fazla Osmanlı askeri esir düşmüştü. Bu askerlerin bir kısmı Rusya Vladivostok’taki kamplara gönderilmişti. 1918’de Japon donanması bu kenti işgal edince, Osmanlı esirlerinin sorumluluğu da onlara geçti. Japonlar 1921’de Türk askerlerini İstanbul’a gönderme kararı aldılar. Japon hükümeti bu görev için Japoncada ’‘Parlak Güneş’ anlamına gelen Heimei Maru gemisini ve Yarbay Yukichi Tsumura’yı görevlendirdi. Esirlik sırasında aile kuran 1012 Türk askeri, 19 kadın ve 17 çocuk Heimei Maru gemisine 23 Şubat 1921’de bindirildi.
Heimei Maru gemisi 45 gün süren yolculuğun ardından Ege Denizi’ne girdi. Ama bir Yunan savaş gemisi tarafından durduruldu. İzmir’i işgal eden Yunanistan, Türk askerlerinin kendilerine teslim edilmesini istedi. Yarbay Tsumura ise gemideki hiç kimsenin teslim edilmeyeceğini ve gerekirse savaşacakları yanıtını verdi. Tsumura’nın kararlı tutumu Yunan askerlerine geri adım attırdı. Midilli Adası’na çekilen gemide erzak sıkıntısı başladı.Japon Yarbay Tsumura gemideki esir askerlerle beraber Pire Limanı’na çekildi. Yunan baskısına boyun eğmeyen Japon yarbay, Türk askerleriyle birlikte 8 ay gemide sıkıntı çekti. Hilal-i Ahmer’in (Kızılay) girişimleri ile askerlerimiz İtalya’da bir adaya gönderildi. Heimi-Maru gemisi 18 Ekim 1921’de Malta yakınlarındaki Asinara Adası’na ulaştı. Esirler adaya çıkarıldıkan sonra, Heimei-Maru gemisi de Japonya’ya döndü. 25 Haziran 1922’de ise Kızılay, Ümit Vapuru’nu göndererek Türk askerlerini İstanbul’a getirdi.
Bu olayı özet olarak aktarmaya çalıştım. Daha sonra bu olayla ilgili bir belgeselde hazırlandı. Türk-Japon dostluğunu anlatan “Vatana Giderken Heimei-Maru” Belgeseli Uluslararası TRT Belgesel Ödüllerinde finale kalmıştı.
Kyk:HeymeymoroAdnanŞenelEşikYayınları Vladivostok’tanAsinaraAdasındaTürkEsirleriAtatürkDergisi 2005/1-23