Değerli Romalı düşünür, hukukçu, hâtip ve devlet adamı Cicero'nun Yükümlülükler Üzerine adlı kitabı, yazarın oğlu Küçük Cicero'ya (Marcus Tullius Cicero Minor) öğüt olarak yazdığı bir eser.
Bu eser 3 kısımdan oluşmaktadır. Her kısım ayrı birer kitaptır.
Birinci kitabımızda yükümlülüklerin ahlaki doğruluktan ve erdemin her türünden nasıl var olduğuna değinilmektedir. Bunun için birinci unsur olan adalet konusu üzerinde durulmaktadır. Devamın da iyilikseverlik, yardımseverlik diye devam eder ve kendi alanı olan hitabetin gücüne, nasıl olması gerektiğine, kişilerin nerede nasıl konuşmasına değinir. Bunları ise okurlarına değil de kendi öz oğluna anlatır bir dil kullanır.
İkinci kitabımızda ise iş biraz daha yarar ve zenginliğe dönüşmektedir. İnsancıl, yardımsever ve vatansever bir insan olan Cicero, oğluna zenginliğin nasıl kullanılması gerektiğini, şöhretin adaletten şaşmadan alınmasını, bütün aristokrat ya da diğer halkların yararını nasıl gözetmesi gerektiğinden bahsetmektedir.
Üçüncü ve son kitabın ana teması ise “onur,” “yemin” gibi kavramların ahlaki doğruluk üzerindeki tesirinden bahsetmektedir. Söz vermenin ne denli önemli olduğu kişi ve isimler verilerek açıklanmıştır. Hatta geçmiş ve dönemin mahkeme kararları Cicero tarafından yeniden anlatılmış, adaletin ne denli güçlü oluşundan bahsedilmiştir
Kitabın genel konu içeriği “ahlak,” “onur,” “yemin,” “adalet,” “doğruluk” ve “erdem” gibi kavramlardır. Sezar ve Antonius eleştirileri ise kitapta sıkça ele alınmıştır. Yazar, Platon ve Cato’dan örnekler vererek çok güzel bir uslupla ele aldığı konuları açıklamış. Özellikle Platon’un Devlet kitabına konu ettiği kurgu kahramanı “Gyges” e kitabında yer vermesi ve adalet, ahlak anlayışına örnek göstermesini çok beğendim. Eğer “Gyres” hikayesini bilmeyeniniz var ise kesinlikle bu hikaye hakkında bilgi sahibi olmanızı öneririm.
Cicero'nun bu değerli eserini felsefeye, etik değerlere, psikoloji alanına veya Antik Roma tarihine ilgisi olan bütün kitapseverlere öneririm.